fa پیامدهای مادری و جنینی ناشی از سوء مصرف مواد مخدر، سیگار و داروی غیرایمن عمومى General پژوهشی Original <p><strong>مقدمه:</strong> امروزه سوء‌مصرف مواد و سیگار بسیاری از مرزهای اجتماعی، اقتصادی و جغرافیایی را در نوردیده و از معضلات عمده بهداشتی است که بسیاری از گروه‌های جمعیتی از جمله مادران باردار را در معرض تهدید پیامدهای نامطلوب مادری و جنینی ناشی از آن قرار می‌دهد. این مطالعه جهت تعیین ارتباط بین مصرف مواد مخدر و سیگار توسط زن و شوهر در دوران بارداری و همچنین مصرف داروی غیرایمن در دوران بارداری توسط زن و ایجاد پیامدهای نامطلوب مادری و جنینی ناشی از آن انجام شده است.</p><p><strong>روش کـار:</strong> یک مطالعه مقطعی توصیفی- تحلیلی بر روی 4317 نفر از زنان واجد شرایط بستری در بخش‌های بعد از زایمان بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه‌های علوم پزشکی تهران، ایران و شهید بهشتی که بارداری آنها به هر صورتی خاتمه یافته بود، طی زمستان سال 1382 صورت گرفت. از یک پرسش‌نامه محقق ساخته برای مصاحبه استفاده شد که سؤالات آن در چهارحیطه مشخصات جمعیت‌شناختی، سابقه مامایی، مصرف سیگار، مواد مخدر و دارو و پیامدهای جنینی و مادری در بارداری اخیر بود. از مدل رگرسیون لجستیک برای تعیین ارتباط مصرف مواد مخدر، سیگار و دارو و دیگر متغیرهای مستقل باپیامدهای نامطلوب جنینی و مادری استفاده شد. یافته‌ها: میانگین سنی این 4317 زن برابر با 4/5±8/25 سال ومیانگین سنی همسران آنان برابر 1/6 ± 7/30 سال بود. از میان زنان شرکت‌کننده در مطالعه 60 نفر (4/1%) مصرف مواد مخدر و 79 نفر (8/1%) مصرف سیگار و 616 نفر (3/14%) مصرف داروی غیرایمن داشتند. همچنین از میان همسران این زنان 186 نفر (3/4%) مصرف مواد مخدر و 1486 نفر (4/34%) مصرف سیگار داشته‌اند. مصرف داروی غیرایمن در دوران بارداری توسط زن باعث افزایش شانس پیامد نامطلوب مادری (17/2-31/1CI: 95%, 69/1 OR=) و پیامد نامطلوب جنینی (22/3-07/2 CI: 95% ،58/2 OR=) شد که هر دو در سطح کمتر از 001/0 معنادار بودند. مصرف سیگار نیز توسط مادر باعث افزایش شانس پیامد نامطلوب جنینی شد. (001/0 , p<84/4-52/1CI 95% ,71/2OR=). </p><p><strong>نتیجه‌گیری:</strong> مصرف داروی غیرایمن و سیگار توسط مادر در دوران بارداری می‌تواند باعث افزایش شانس بروز پیامدهای نامطلوب مادری و جنینی گردد؛ لذا برنامه‌های آموزشی پیشگیرانه در دوران بارداری بایستی در جهت کاهش و حذف مصرف این داروها و سیگار، متمرکز شود.</p> <p><strong>Introduction:</strong> Substance abuse and smoking have crossed many social, economic, and geographical borders today, and are among major health problems that endanger a multitude of population groups including the pregnant mothers because of their untoward maternal and fetal outcomes. This study was conducted to determine the relation between substance abuse and smoking by couples during pregnancy as well as antenatal unsafe drug use by mothers and untoward maternal and fetal outcomes. </p><p><strong>Methods:</strong> A descriptive and analytic cross-sectional study was conducted on 4317 women who had the criteria for admission to postpartum wards of educational hospitals affiliated to Tehran, Iran, and Shahid Beheshti Universities of Medical Sciences in Tehran, and whose pregnancy was anyhow terminated during winter 2003. A questionnaire developed by the researchers was used for interviews and the questions were in four domains of demographic characteristics obstetric history smoking, drugs, and narcotic substance use during the recent pregnancy and untoward maternal and fetal outcomes during the same time. Logistic regression model was used to determine the relation of narcotic substance use, smoking, and drugs, as well as other independent variables with the untoward fetal and maternal outcomes. </p><p><strong>Results:</strong> The mean age of these 4317 women was 25.8 ± 5.4 years, and the mean age of their husbands was 30.7 ± 6.1 years. From the women who participated in this study, 60 of them (1.4%) used narcotic substances, 79 (1.8%) smoke cigarettes, and 616 (14.3%) used unsafe drugs. From husbands of these women, 186 men (4.3%) used narcotic substances and 1486 (34.4%) smoke cigarettes. Unsafe drug use during pregnancy increased the odds of untoward maternal outcome (OR= 1.69, 95% CI: 1.31-2.17) and fetal untoward outcome (OR= 2.58, 95% CI: 2.07-3.22), both significant at the level of p< 0.001. Cigarette smoking by mothers also increased odds of untoward fetal outcome (OR=2.71, 95% CI: 1.52-4.48, p<0.001). </p><p><strong>Conclusion:</strong> Unsafe drug use and cigarette smoking by mothers during pregnancy increases the odds of untoward maternal and fetal outcomes. Therefore, preventive educational programs during pregnancy should focus on reduction and elimination of using such drugs and cigarettes. </p><p>Hakim Research Journal 2007 10(3): 9- 16. </p> سیگار، داروی غیرایمن، مواد مخدر، عوارض جنینی، عوارض مادری. Cigarettes, Unsafe drugs, Narcotic substances, Untoward fetal outcomes, Untoward maternal outcomes. 9 16 http://hakim.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-358&slc_lang=fa&sid=1 دکتر فاطمه رمضان‌زاده No دکتر صدیقه‌السادات طوافیان stavafian@ihsr.ac.ir Yes مریم‌السادات وحدانی‌نیا No مامک شریعت No دکترعلی منتظری No