Hakim Research Journal

fa بررسی عوامل اقتصادی، اجتماعی و بهداشتی مؤثر بر مصرف مکمل‌های بارداری در زنان مراجعه‌کننده به مراکز جامع سلامت جنوب تهران Investigating Economic, Social, and Health-Related Factors Affecting the Consumption of Pregnancy Supplements among Women Referred to Comprehensive Health Centers in Southern Tehran عمومى General پژوهشی Original مقدمه: مصرف مناسب مکمل‌های بارداری مانند اسید فولیک، آهن و مولتی‌ویتامین، نقش حیاتی در پیشگیری از عوارض مادر و جنین دارد. با این حال، عوامل متعددی ممکن است بر پذیرش این مکمل‌ها تأثیر بگذارند. این مطالعه با هدف بررسی عوامل اقتصادی، اجتماعی و بهداشتی مؤثر بر مصرف مکمل‌های بارداری در زنان باردار مراجعه‌کننده به مراکز جامع سلامت جنوب تهران انجام شد. روش‌کار: این مطالعه تحلیلی-توصیفی با رویکرد مقطعی در سال 1400 بر روی 104 زن باردار در نیمه دوم بارداری انجام شد. نمونه‌گیری به روش خوشه‌ای دومرحله‌ای انجام شد و داده‌ها با پرسشنامه محقق‌ساخته جمع‌آوری گردید. پس از تأیید روایی و پایایی ابزار، داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه 25 و آزمون‌های آماری کای اسکوئر و آزمون دقیق فیشر تحلیل شدند. یافته‌ها: اکثر شرکت‌کنندگان این مطالعه ایرانی (59.6%)، خانه‌دار (88.5%) و دارای تحصیلات متوسطه (33.7%) بودند. میانگین سنی شرکت‌کنندگان 27.8 سال (با انحراف معیار 3.9) گزارش شد. میزان مصرف مکمل‌های اسید فولیک، آهن مولتی‌ویتامین به ترتیب 68.3%، 88.5% و 90.4% بود. تحلیل آماری نشان داد که مصرف اسید فولیک با سطح تحصیلات زن/همسر، ملیت و مراجعه منظم به مراکز بهداشتی در دوران بارداری ارتباط معنی‌داری دارد (P<0.05). سایر متغیرهای بررسی‌شده از جمله سن، وضعیت اقتصادی و سابقه بیماری، ارتباط آماری معنی‌داری با مصرف مکمل‌ها نداشتند. نتیجه‌گیری: عوامل اجتماعی و دسترسی به خدمات بهداشتی، به‌ویژه مراجعه منظم به مراقب سلامت، از مهم‌ترین پیش‌بینی‌کننده‌های مصرف مکمل‌های بارداری هستند. برنامه‌های آموزشی و نظارتی باید به‌طور خاص بر زنان غیرایرانی، کم‌سواد و دارای تحصیلات پایین همسر متمرکز شوند. همچنین، تقویت سیستم پیگیری و مراقبت‌های دوره بارداری می‌تواند به بهبود الگوی مصرف مکمل کمک کند. Introduction: Adequate intake of prenatal supplements—such as folic acid, iron, and multivitamins—plays a vital role in preventing maternal and fetal complications. However, various factors may influence adherence to these supplements. This study aimed to investigate the socioeconomic, sociodemographic, and healthcare-related factors associated with prenatal supplement use among pregnant women attending comprehensive health centers in southern Tehran. Methodology: This descriptive-analytical cross-sectional study was conducted in 2021 among 104 pregnant women in their second trimester. Participants were selected through Two-stage cluster sampling. Data were collected using a researcher-developed questionnaire, which was validated for reliability and validity. Statistical analysis was performed using SPSS version 25, employing chi-square and Fisher’s exact tests as appropriate. Findings: The majority of participants were Iranian (59.6%), homemakers (88.5%), and had completed secondary education (33.7%). The mean age of participants was 27.8 years (with a standard deviation of 3.9). The reported usage rates of folic acid, iron, and multivitamin supplements were 68.3%, 88.5%, and 90.4%, respectively. Statistical analysis revealed that folic acid intake was significantly associated with the woman’s or her spouse’s educational level, nationality, and regular attendance at prenatal care visits (P < 0.05). Other variables—including age, economic status, and medical history—showed no significant association with supplement use. Conclusion: Social factors and access to healthcare services—particularly consistent engagement with prenatal care—are key predictors of prenatal supplement consumption. Educational and monitoring programs should specifically target non-Iranian women, those with low literacy, and those whose spouses have low educational attainment. Strengthening follow-up systems and routine antenatal care may further improve supplement adherence patterns. مکمل‌های بارداری, اسید فولیک, آهن, مولتی‌ویتامین, زنان باردار, سلامت مادر Prenatal supplements, folic acid, iron, multivitamins, pregnant women, maternal health 14 25 http://hakim.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-723&slc_lang=fa&sid=1 Javad Barzegari جواد برزگری 0000-0003-0583-244X No PhD in Healthcare management, National Institute of Health Research, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. دکتری تخصصی مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، گروه خدمات سلامت، موسسه ملی تحقیقات سلامت جمهوری اسلامی ایران، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران. Masoumeh sehati معصومه صحتی No Master of Medical Education, Deputy of Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. کارشناس ارشد آموزش پزشکی، معاونت بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران. Abolghasem Poorreza ابوالقاسم پوررضا abolghasemp@yahoo.com Yes PhD in Public Health, Professor, Department of Health Education and Promotion, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. استاد، گروه آموزش و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران. Monireh Shamsaei منیره شمسایی 0000-0002-1327-1630 No PhD in Health policy, Assistant professor of health policy, Department of health services management, School of public health, Zabol University of Medical Sciences, Zabol, Iran. استادیار سیاست‌گذاری سلامت، گروه مدیریت خدمات بهداشتی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی زابل، زابل، ایران.