Hakim Research Journal

fa واکاوی نظام حقوقی مجوزهای بهداشتی و درمانی در ایران: چالش پراکندگی قوانین و راهکارهای یکپارچه‌سازی Analysis of the Legal Framework of Health Permits in Iran: The Challenge of Regulatory Dispersion and Integration Solutions عمومى General پژوهشی Original مقدمه: مجوزهای بهداشتی و درمانی به عنوان ابزارهای کلیدی نظارتی و سیاستی در تولیت نظام سلامت، برای ارتقای سلامت هستند. این مطالعه با هدف واکاوی نظام حقوقی پراکنده حاکم بر این مجوزها و شناسایی چالش‌های ناشی از این پراکندگی انجام شد. روش کار: این مطالعه به روش کتابخانه‌ای و با مراجعه مستقیم به متون قوانین مصوب از سال ۱۲۸۵ تاکنون انجام گرفت. داده‌ها از منابع معتبر شامل روزنامه رسمی، سامانه ملی قوانین و وب‌سایت مرکز پژوهش‌های مجلس استخراج و بر اساس «قانون فهرست قوانین نامعتبر حوزه سلامت» و «طرح تنقیح و تدوین قانون جامع سلامت» اعتبارسنجی شدند. فرآیند پژوهش شامل شناسایی، تنقیح، دسته‌بندی و تحلیل احکام معتبر بود. برای تشخیص مجوزهایی که در حوزه سلامت دسته‌بندی می‌شوند روشی مرکب از روش قیاسی و مرکب مورد استفاده قرار گرفته است. یافته‌ها: از میان حدود ۱۲۵۰۰ قانون مصوب، در نهایت ۲۲ مجوز بهداشتی و درمانی معتبر شناسایی و در سه دسته اصلی طبقه‌بندی شدند: 5 مورد «مجوزهای اشتغال به حرف پزشکی و وابسته» (23%)، 5 مورد «مجوزهای تشکیل و فعالیت مؤسسات پزشکی» (23%) و 12 مورد «مجوزهای مرتبط با کالاهای سلامت‌محور» (54%). یافته‌ها نشان‌دهنده پراکندگی قابل‌توجه این احکام در ۱۶ قانون مختلف بود. نتیجه‌گیری: پراکندگی و تورم قوانین، مهم‌ترین چالش نظام حقوقی مجوزهای سلامت است که به پیچیدگی فرآیندها، موازی‌کاری نهادهای نظارتی و اختلال در اجرای اثربخش وظایف تولیت می‌انجامد. یکپارچه‌سازی و تدوین «قانون جامع سلامت» و استقرار نظام یکپارچه الکترونیکی، به عنوان راهکارهای اساسی برای غلبه بر این چالش‌ها پیشنهاد می‌شود.   Introduction: Health permits serve as crucial regulatory and policy tools in health system stewardship, essential for quality assurance and safety of services and goods. This study aimed to analyze the dispersed legal framework governing these permits and identify challenges arising from this dispersion. Methods: This library-based study was conducted through direct review of legislative texts enacted from 1906 onwards. Data were extracted from authoritative sources including the Official Gazette, National Laws Portal, and Parliament Research Center website, and validated according to the "Law on Invalid Health Regulations" (2019) and the "Health Code Bill" (2023). The research process included identification, validation, categorization, and analysis of valid regulations. To identify permits categorized under the health domain, a composite method combining deductive and inductive approaches was employed. Results: Among approximately 12,500 enacted laws, 22 valid health permits were identified and classified into three main categories: "medical and paramedical practice licenses" (5 cases, 23%), "establishment and operation permits for medical institutions" (5 cases, 23%), and "health product-related permits" (12 cases, 54%). The findings revealed significant dispersion of these regulations across 16 different laws. Conclusion: Regulatory dispersion and inflation represent the main challenges in Iran's health permit system, leading to process complexity, parallel oversight mechanisms, and ineffective stewardship implementation. The integration and development of a "Iran's Health Code" along with establishing a unified electronic system are proposed as fundamental solutions to address these challenges. مقررات بهداشتی, مجوز فعالیت, سیاست سلامت, قانونگذاری Health Regulations, Licensure, Health Policy, Legislation 316 327 http://hakim.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-715&slc_lang=fa&sid=1 Taher Mohebati zehan طاهر موهبتی زهان taher.mohebati@iau.ac.ir No Ph.D. student of Public Law, May.C, Islamic Azad University, Maybod, Iran. دانشجوی دکتری حقوق عمومی، واحد میبد، دانشگاه آزاد اسلامی، میبد، ایران. Abdolreza Barzegar عبدالرضا برزگر abdorezabarzegar@iau.ac.ir Yes Department of public Law, May.C, Islamic Azad University, Maybod, Iran. گروه حقوق عمومی، واحد میبد، دانشگاه آزاد اسلامی ، میبد، ایران. Mohsen Najafikhah محسن نجفی خواه najafikhah.mo@iums.ac.ir No Associate Professor, Department of Medical Ethics, School of Medicine, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran‎. دانشیار، گروه اخلاق پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی-درمانی ایران، تهران، ایران.