Hakim Research Journal

fa بررسی عوامل مؤثر بر اهدای خون در بین اهداکنندگان مستمر و غیرمستمر در استان ایلام، با استفاده از نظریه رفتار برنامه‌ریزی شده Evaluation of Factors Affecting Blood Donation Among Continuous and NonContinuous Donors, Using the Theory of Planned Behavior in Ilam Province, Iran عمومى General پژوهشی Original <div style="text-align: center;"></div> <div style="text-align: justify;"> چکیده مقدمه: شناسایی عوامل مؤثر بر اهدای خون نقش مهمی بر جذب اهداکنندگان سالم و مستمر دارد. هدف از انجام این مطالعه، استخراج عوامل مؤثر بر اهدای خون از طریق مقایسه دو گروه اهداکنندگان مستمر و غیرمستمر، با استفاده از نظریه رفتار برنامه‌ریزی ‌شده است. روش کار: مطالعه حاضر به روش توصیفی-تحلیلی در سال 1394 در استان ایلام انجام گرفت. نمونه مورد مطالعه از میان مراجعین سازمان انتقال خون استان به حجم 234 نفر و با روش نمونه‌گیری سهمیه‌ای انتخاب شد. جمع‌آوری داده‌ها به کمک پرسشنامه تئوری رفتار برنامه‌ریزی شده‌ حسن‌زاده و همکاران، که در مطالعات قبلی روایی و پایایی آن بررسی شده بود، انجام گرفت. داده‌ها پس از جمع‌آوری به کمک نرم‌افزار SPSS (نسخه 16) و آزمون‌های همبستگی اسپیرمن و من‌ویتنی‌یو تحلیل شد. یافته‌ها: در هر دو گروه اهداکنندگان مستمر و غیرمستمر به ترتیب سطح تحصیلات دانشگاهی با 4/54% و 8/50%، شغل آزاد با 1/35% و 8/45%، مردان با 3/99% و 3/88%، متأهلین با 7/80% و 8/75%، گروه سنی 30 - 50 سال با 8/66% و 7/61% بیشترین نرخ مراجعین را به خود اختصاص دادند. در گروه اهداکنندگان مستمر، نگرش با نمره 28/0، عوامل تسهیل‌کننده با 28/0، و خودکارآمدی با 27/0، و در گروه اهداکنندگان غیرمستمر نگرش با نمره 27/0 و عوامل تسهیل‌کننده با 20/0 به ترتیب مؤثرترین عوامل بر قصد افراد در اهدای خون بودند. نتیجه‌گیری: با توجه به نقش مهم نگرش و عوامل تسهیل‌کننده در تعیین رفتارهای اهداکنندگان، پیشنهاد می‌شود با طراحی برنامه‌های مداخله‌ای آموزشی و راه‌اندازی کمپین جذب اهداکنندگان در بلندمدت، مقدمات تشویق و جذب اهداکنندگان فراهم شود تا تعداد اهداکنندگان مستمر و غیرمستمر حفظ و حتی افزایش یابد. گل‌واژ‌گان: اهدای خون، اهداکنندگان، رفتار برنامه‌ریزی‌ شده، ایران  </div> <div style="text-align: center;">Evaluation of Factors Affecting Blood Donation Among Continuous and NonContinuous Donors, Using the Theory of Planned Behavior in Ilam Province, Iran</div> <div style="text-align: center;"> Mahmoud Keyvanara (PhD)1, Reza Khaki (Msc)2*, Haniye Sadat Sajadi (PhD)3 1 Associate Professor, Social Determinants of Health Research Center, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran 2 Graduated Student Health Services Management - School of Management, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran 3 Assistant Professor, National Institute of Health Research, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran</div> <div style="text-align: justify;"> Abstract Background: Factors affecting blood donation play an important role in attracting safe and continuous blood donors. The current study aimed at determining the factors affecting blood donation through comparing 2 groups of continuous and non-continuous blood donors, using the theory of planned behavior. Methods: The current descriptive, analytical study was carried out in 2015 in Ilam, Iran. The population contained 234 blood donors recruited by the quota sampling method. The data were collected by the theory of planned behavior questionnaire (TPB questionnaire) developed by Hasanzade et al., which its validity and reliability were evaluated and confirmed in previous studies. Data were analyzed with SPSS version 16, using the Spearman correlation and the Mann-Whitney U tests. Results: Among continuous and non-continuous blood donors, 54.4% and 50.8% had higher education, 35.1% and 45.8% had job, 99.3% and 88.3% were male, 80.7% and 75.8% were married, and 66.8% and 61.7% were in the age range of 30 - 50 years, respectively. Results also indicated that attitudes (score = 0.28), facilitating factors (score = 0.28), and self-efficacy (score = 0.27) were the most important factors affecting blood donation in the continuous donors group, while attitudes (score = 0.27) and facilitating factors (score = 0.20) were the most important ones in the non-continuous blood donors. Conclusions: In the current study, attitudes and facilitating factors were the predictive factors of donation behavior. It is proposed to design intervention programs and launch educational campaigns to attract long-term donors in order to improve the attitudes toward blood donation and encourage and attract donors to increase and retain both the continuous and non-continuous donors. Keywords: Blood Donation; Donors; Planned Behavior; Iran</div> <div style="text-align: center;"> Please cite this article as follows:</div> <div style="text-align: justify;">Keyvanara M, Khaki R, Sajadi HS. Evaluation of Factors Affecting Blood Donation Among Continuous and Non-Continuous Donors, Using the Theory of Planned Behavior in Ilam Province, Iran. Hakim Health Sys Res 2017; 20(1): 35- 43 *Corresponding Author: Ilam, Salman Farsi Square, Bahar Street. Tel: +98-9183455660, Fax: +98-84233823402, E-mail: khaki_reza1389@yahoo.com  </div> اهدای خون, اهداکنندگان, رفتار برنام هریزی شده, ایران Blood Donation, Donors, Planned Behavior, Iran 35 43 http://hakim.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-635&slc_lang=fa&sid=1 Mahmoud Keyvanara محمود کیوان‌آرا No مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت. دانشگاه علوم پزشکی اصفهان Reza Khaki رضا خاکی khaki_reza1389@yahoo.com Yes دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان Haniye Sadat Sajadi حانیه‌سادات سجادی No موسسه ملی تحقیقات سلامت. دانشگاه علوم پزشکی تهران