fa شناسایی موانع چندبعدی اجرای برنامه پزشک خانواده شهری: یک مطالعه کیفی در ارسنجان عمومى General یادداشت سردبیر Editorial <p style="font-style: normal; text-align: justify;"><span style="display: none;">&nbsp;</span><span style="line-height:2;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="color:#2980b9;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><i><span lang="AR-SA">مقدمه:</span></i></b></span></span></span><span style="color:#000000;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA"> برنامه پزشک خانواده شهری در ایران با هدف تقویت سطح اول مراقبت‌ها و کاهش مراجعات غیرضروری طراحی شده است، اما اجرای آن در شهرهای کوچکی مانند ارسنجان (استان فارس) با چالش‌های چندبعدی همراه است. این مطالعه به شناسایی موانع اجرای این برنامه از دیدگاه ارائه‌دهندگان خط مقدم خدمات سلامت پرداخت.</span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="color:#2980b9;"><b><i><span lang="AR-SA">روش‌کار:</span></i></b></span><span style="color:#000000;"><span lang="AR-SA"> پژوهش کیفی حاضر با رویکرد تحلیل مضمون‌محور در سال 1403</span><span lang="AR-SA">&ndash;</span><span lang="AR-SA">1404 در شهر ارسنجان انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 9 نفر از پزشکان خانواده و مراقبان سلامت (با سابقه حداقل دو سال فعالیت) جمع‌آوری و تا رسیدن به اشباع نظری تحلیل گردید. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار</span> <span dir="LTR">MAXQDA</span> </span><span lang="AR-SA"><span style="color:#000000;">نسخه 10 و بر اساس روش براون و کلارک</span><a href="#_ftn1" name="_ftnref1" title=""><span style="color:#000000;"><span class="MsoFootnoteReference" style="vertical-align:super"><span class="MsoFootnoteReference" style="vertical-align:super">[1]</span></span></span></a><span style="color:#000000;"> و با همکاری دو محقق مستقل انجام شد.</span></span></span></span><br> <span style="color:#2980b9;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><i><span lang="AR-SA">یافته‌ها:</span></i></b></span></span></span><span style="color:#000000;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA"> تحلیل داده‌ها منجر به شناسایی پنج درون‌مایه اصلی شد: (1) موانع آموزش به‌روز، از جمله کمبود آموزش‌های کاربردی و هدفمند؛ (2) موانع زیرساختی، از جمله ناسازگاری سامانه‌های اطلاعاتی و فضای فیزیکی نامناسب؛ (3) موانع مالی، از قبیل تأخیر در پرداخت‌ها، کسورات غیرشفاف و نابرابری حقوقی بین بخش‌های دولتی و خصوصی؛ (4) موانع سیاست‌گذاری‌های جمعیتی، از جمله تخصیص 3500 نفر جمعیت به هر واحد خدماتی و فقدان قوانین حمایتی مانند مرخصی زایمان برای پزشکان خانم در بخش خصوصی؛ و (5) موانع نیروی انسانی، شامل کمبود نیروی متخصص، انگیزش پایین و تقسیم نامناسب وظایف.</span></span></span></span><br> <span style="color:#2980b9;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><i><span lang="AR-SA">نتیجه‌گیری:</span></i></b></span></span></span><span style="color:#000000;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA"> یافته‌ها نشان می‌دهد که اجرای مؤثر برنامه پزشک خانواده شهری در ارسنجان مستلزم اصلاحات نظام مند در حوزه‌های آموزشی، مالی، زیرساختی، برنامه‌ریزی نیروی انسانی و سیاست‌گذاری‌های جمعیتی است.</span> <span lang="AR-SA">بدون توجه به این ابعاد چندوجهی، برنامه در خطر تبدیل‌شدن به یک اجرای ظاهری بدون تأثیر واقعی قرار دارد.</span></span></span></span></span></span></span></p> <div><p style="font-style: normal; text-align: justify;"></p> <hr align="left" size="1" width="33%" > <p id="ftn1" style="font-style: normal; text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Tahoma;"><a href="#_ftnref1" name="_ftn1" title=""><span style="color:#000000;">^{^[1]}</span></a></span></span></span></p> </div> <p style="font-style: normal; text-align: justify;"></p><p style="font-style: normal; text-align: justify;"></p><p style="font-style: normal; text-align: justify;"></p><p style="font-style: normal; text-align: justify;"></p><p style="font-style: normal; text-align: justify;"></p><p style="font-style: normal; text-align: justify;"></p><p style="font-style: normal; text-align: justify;"></p><p style="font-style: normal; text-align: justify;"></p><p style="font-style: normal; text-align: justify;"></p><p style="font-style: normal; text-align: justify;"></p><p style="font-style: normal; text-align: justify;"></p><p style="font-style: normal; text-align: justify;"></p><p style="font-style: normal; text-align: justify;"></p><p style="font-style: normal; text-align: justify;"></p><div style="text-align: justify;"></div> <div> <p id="ftn1" style="font-style: normal; text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="line-height:2;"><span style="color:#000000;"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">- Braun & Clarke</span></span><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span lang="FA" dir="RTL" style="font-family:"Arial",sans-serif"></span></span></span></span></span></p> </div> <p style="font-style: normal; text-align: justify;"></p><p style="font-style: normal; text-align: justify;"></p> <p style="font-style:normal;"><span style="display: none;">&nbsp;</span></p> <p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="color:#2980b9;"><span style="line-height:2;"><b><i><span lang="EN-CA">Introduction:</span></i></b><span lang="EN-CA"> </span></span></span><span style="color:#000000;"><span style="line-height:2;"><span lang="EN-CA">The Urban Family Physician Program (UFPP) in Iran was designed to strengthen primary healthcare, improve equitable access, and reduce unnecessary referrals. However, its implementation </span>(<span lang="EN-CA">particularly in small cities like Arsanjan) faces multidimensional challenges. This study aimed to identify and analyze the barriers to implementing the UFPP from the perspective of frontline healthcare providers in Arsanjan.</span><span dir="RTL" lang="FA"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></span></span><br> <span style="color:#2980b9;"><span style="line-height:2;"><b><i><span lang="EN">Methods:</span></i></b></span></span><span style="color:#000000;"><span style="line-height:2;"><span lang="EN-CA"> A qualitative study using thematic analysis was conducted in 2024&ndash;2025. Semi-structured interviews were carried out with nine participants (five family physicians and four health monitors) selected through purposive sampling. Data collection continued until theoretical saturation was reached. Interviews were transcribed verbatim and analyzed </span>with MAXQDA software (version 10) and<span lang="EN-CA"> using Braun and Clarke&rsquo;s (2006) thematic analysis framework, with validation by two independent researchers.</span><span dir="RTL" lang="FA"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></span></span><br> <span style="color:#2980b9;"><span style="line-height:2;"><b><i><span lang="EN">Results:</span></i></b></span></span><span style="color:#000000;"><span style="line-height:2;"><span lang="EN-CA"> Analysis revealed five main themes: (1) Inadequate continuing education, including irrelevant, non-practical, and poorly advertised training sessions; (2) Insufficient infrastructure, such as inefficient health information systems and inappropriate physical facilities; (3) Financial barriers, including delayed payments, opaque deductions, and significant salary disparities between public and private sectors; (4) Ineffective population-based policies, notably the unrealistic assignment of 3,500 individuals per service unit and the absence of maternity leave for private-sector female physicians; and (5) Human resource challenges, including staff shortages, low motivation and poorly defined roles.</span><span dir="RTL" lang="FA"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></span></span><br> <span style="color:#2980b9;"><span style="line-height:2;"><b><i><span lang="EN-CA">Conclusion:</span></i></b></span></span><span style="color:#000000;"><span style="line-height:2;"><span lang="EN-CA"> Effective implementation of the UFPP in Arsanjan requires systemic reforms across educational, financial, infrastructural, human resource, and population-policy domains. Without addressing these interrelated barriers, the program risks remaining a superficial intervention with limited real-world impact.</span><span dir="RTL" lang="FA"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></span></span></span></span></p> برنامه پزشک خانواده شهری, موانع اجرا, تحلیل کیفی, ارسنجان Urban Family Physician Program, implementation barriers, qualitative analysis, Arsanjan 92 101 http://hakim.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-727&slc_lang=fa&sid=1 Alireza Najafi علیرضا نجفی No MSc in Healthcare Management, Department of Health Services Management, Marvdasht Branch, Islamic Azad University, Marvdasht, Iran. دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، گروه مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مرودشت، مرودشت، ایران. Javad Barzegari جواد برزگری No PhD in Healthcare Management, National Institute of Health Research, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. دکتری تخصصی مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، گروه خدمات سلامت، موسسه ملی تحقیقات سلامت جمهوری اسلامی ایران، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران. Mansour Zahiri منصور ظهیری No Associate Professor, Department of Health Services Management, School of Public Health, Jundishapur University of Medical Sciences, Ahvaz, Iran. دانشیار گروه مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، اهواز، ایران. Nasrin Moradi نسرین مرادی Nasrin.moradi.2009@gmail.com Yes PhD in Healthcare Management, School of Health Management and Information Sciences, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran. دکتری تخصصی مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران.